Menu

Rynek energii elektrycznej

Zapotrzebowanie na energię elektryczną jest powiązane ze wzrostem gospodarczym w kraju. Według wstępnych szacunków GUS, produkt krajowy brutto (PKB) w 2019 r. wzrósł o ok. 4,0% r/r (wobec wzrostu 5,1% r/r w 2018 r.).

Krajowe zużycie energii elektrycznej, według danych publikowanych przez PSE, spadło w Polsce w 2019 r. do poziomu 169,4 TWh w porównaniu do 170,9 TWh w 2018 r. co oznacza spadek o 0,9% r/r. (w 2018 r. wzrost wyniósł 1,7% r/r).

Średnioważona cena BASE na rynku dnia następnego RDN ukształtowała się w 2019 r. na poziomie 229,62 zł/MWh, co oznacza wzrost o 4,91 zł/MWh względem 2018 r. (+2,19% r/r). Analogiczna cena dla grudnia wyniosła 184,80 zł/MWh, co oznacza spadek w skali miesięcznej o 33,10 zł/MWh i najniższą wartość miesięczną w 2019 r. (-15,2% r/r). (źródło: TGE).

Z kolei na rynku terminowym RTT średnioważona cena kontraktu rocznego z dostawą pasmową w 2020 r. (BASE_Y-20) wyniosła w całym 2019 r. 266,40 zł/MWh, co oznacza wzrost o 24,00 zł/MWh w stosunku do ceny z notowań kontraktu BASE_Y-19 w 2018 r. (+9,9% r/r). W grudniu analogiczna cena BASE_Y-20 spadła względem listopada o 13,76 zł/MWh, do najniższej w całym 2019 roku wartości 242,14 zł/MWh (-5,4% r/r). (źródło: TGE)

Wolumen obrotu energią elektryczną na TGE wyniósł w 2019 r. 228,9 TWh, co oznacza wzrost o 1,3 proc. w stosunku do 2018 r., a zarazem najlepszy rezultat w historii obrotu tym towarem na TGE. Rekordowe były także wolumeny na RDN i RDB, a na całym rynku spot wolumen wzrósł o 22,4 proc., do poziomu 33,9 TWh. Wolumen na Rynku Dnia Następnego (RDN) wyniósł 33,7 TWh (wzrost o 22,1 proc.), a na Rynku Dnia Bieżącego 174,5 TWh (wzrost o 125,3 proc.). Na Rynku Terminowym Towarowym (RTT) wolumen obrotu zmalał o 1,7 proc., do poziomu 195,0 TWh.

Zgodnie z obowiązującą zasadą dostępu stron trzecich do sieci (TPA), wszystkim odbiorcom końcowym przysługuje swoboda wyboru sprzedawcy energii elektrycznej oraz gazu ziemnego. Odbiorcy końcowi korzystający z sieci lokalnego dostawcy mogą indywidualnie wybierać sprzedawcę energii lub gazu, który zaoferuje najkorzystniejsze warunki sprzedaży. Prezes URE cyklicznie przeprowadza ocenę rzeczywistego korzystania z prawa wyboru sprzedawcy.

W minionym roku nastąpił spadek liczby odbiorców, który zmienili sprzedawcę w grupach taryfowych A, B i C, a także w grupie taryfowej G (gospodarstwa domowe). Z danych przedstawionych przez operatorów systemów dystrybucyjnych wynika, że w grupach taryfowych A, B i C w 2019 r. zmiany sprzedawcy dokonało 8,9 tys. odbiorców w porównaniu do 12,8 tys. odbiorców w 2018 r. (spadek o 30,1% r/r), natomiast w grupie taryfowej G w 2019 r. zmiany sprzedawcy dokonało 52,6 tys. odbiorców w porównaniu do 57,7 tys. odbiorców w 2018 r. (spadek o 8,9% r/r). Na koniec 2019 r. liczba odbiorców TPA z grup taryfowych A, B i C wyniosła łącznie 210 tys. natomiast w grupie taryfowej G (gospodarstwa domowe) łącznie 657 tys. od momentu udostępnienia możliwości zmiany sprzedawcy (dane narastające) (źródło: URE).

Ustawa prądowa
Ważnym elementem otoczenia rynkowego w segmencie energii elektrycznej jest uchwalona w dniu 28.12.2018 r. ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw, czyli tzw. ustawa prądowa, znowelizowana 21.02.2019 r. oraz 13.06.2019 r., która oprócz obniżki stawki akcyzy na energię elektryczną, obniżki opłaty przejściowej (dystrybucyjnej) przewiduje zobowiązanie przedsiębiorstw energetycznych prowadzących działalność w zakresie obrotu energią elektryczną do stosowania w 2019 r. cen i stawek opłat za energię elektryczną nie wyższych niż stosowane w dniu 30 czerwca 2018 r.

Nowelizacja z 13 czerwca 2019 r. istotnie ograniczyła zakres stosowania ustawy – mechanizm utrzymania/obniżenia cen i stawek opłat w rozliczeniach z odbiorcą końcowym za okres II półrocza 2019 r. miał ograniczony zakres i objął wyłącznie odbiorców końcowych: (i) z szeroko pojętej tzw. grupy taryfowej G (odbiorcy z tej kategorii dla korzystania z mechanizmu utrzymania/obniżenia cen i stawek opłat nie musieli podejmować żadnych dalszych czynności), (ii) będących mikro przedsiębiorcami albo małymi przedsiębiorcami w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców, (iii) będących szpitalami, (iv) będących jednostkami sektora finansów publicznych, (v) będących innymi, niż określone w pkt. (i-v), państwowymi jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej. Odbiorcy z kategorii opisanych w pkt (ii) – (v) dla korzystania z mechanizmu utrzymania/obniżenia cen i stawek opłat musieli złożyć do sprzedawcy energii elektrycznej oświadczenie o swoim statusie, tj. oświadczyć, że zaliczają się do jednej z wyżej wskazanych grup.

Przedsiębiorstwa energetyczne były zobowiązane do dostosowania umów z odbiorcami końcowymi i wprowadzenia wyżej wskazanych cen i stawek w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych – ze skutkiem na dzień 1.01.2019 r. Przepisy wykonawcze weszły w życie 14.08.2019 r. Rekompensatę utraconych przychodów przedsiębiorstwa energetyczne uzyskiwały z Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny, utworzonego w ramach Zarządcy Rozliczeń S.A., w postaci kwot na pokrycie różnicy pomiędzy średnioważoną ceną energii elektrycznej na rynku hurtowym, obliczoną zgodnie ze wzorem określonym w rozporządzeniu, a wielkością przychodów wynikającą z zastosowania cen i stawek na poziomie z dnia 30.06.2018 r.

Ustawa prądowa odnosi się wyłącznie do rozliczeń z odbiorcami końcowymi w 2019 r. Na dzień sporządzenia niniejszego raportu w Biuletynie Informacji Publicznej BIP Rady Ministrów i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów zaprezentowano Projekt ustawy o rekompensatach z tytułu wzrostu cen energii elektrycznej w 2020 r. Projektowana ustawa wprowadza system rekompensat jedynie dla odbiorców końcowych będących gospodarstwami domowymi, do których Spółki Grupy sprzedaży nie realizują.

Branżowe organizacje i instytucje